North Miami

 BERRIA, Larrepetit, 2013-05-18

           Floridan dagoen herri bat da North Miami. 26 kilometro karratu ditu, eta 60.000 biztanle inguru. Haititik etorritako komunitate handia bizi da. Eta, orain, alkatea aukeratzeko zeregina dute. Hautagaiak kanpainan daude. Eta programa zabaltzeko lana, nolabait esateko, gutxitan ikusten den moduan egiten ari dira.

          Anna Pierre erizaina da, eta alkatetzarako hautagaietako bat. Agerkunde bat izan duela dio: Kristo azaldu zaiola, eta hauteskundeetara aurkezteko esan omen dio belarrira. Kristoren babesa duela. Eta Pierrek, amen. Izena eman eta milaka hauteskunde txartel inprimatu ditu «Anna Pierre Jesu Kristok babesten du» hizki handiz idatzita.

          Mehatxuak jaso dituela salatu du. Baina estilo haitiarrean: bere bulegoko atearen aurrean, leporik gabeko oiloak, piztutako kandela gorriak, antxumeen barrabilak eta orratzez betetako panpinak azaldu omen dira.

          Animalien kontrako krudeltasunaren aurkako elkarteak Floridan dauden lege gogorrak erabil daitezela eskatuz, eta herriko garbitzaileak kaleak garbitzean jaso behar izaten dutena gehiegizkoa dela esanez.

          Jean Marcellus da beste hautagaietako bat, eta mitin bat bukatu ostean, ezagun bat inguratu eta muturreko bat eman zion bere ideiekin bat ez zetorrelako.

          Joseph Haber hautagaiak, berriz, kanpaina osoa kale izkina batean pasa du xaboi pastillak jendeari banatuz, udalean dagoen zikinkeria guztia garbitzeko berari boza emateko eskatuz.

          New Yorken ere alkate berria aukeratzen da aurten, baina zein kanpainaurre desberdina ari garen bizitzen: mitinak, hitzaldiak, auzoetara bisita jendetsuak… Jesu Kristok, New Yorken, ez du inor babesten! Kolpe bakarrak hautagaiek atrilari ematen dizkiotenak dira. Kale bazterretan ez dago xaboia banatzen duen hautagairik. Eta bulegoko atearen aurrealdeetan oilorik ez!

          Alde ederreko saltsa du North Miamiko kanpaina jarraitzea tokatu zaion kazetariak!

Pim, Pam, Pum

BERRIA, Larrepetit, 2012-12-29

          Hamar, 9,8,7,6,5,4,3,2,1, eta pim, pam, pum… suziri hotsa izango da nagusi urtea amaitzerakoan. Pim, pam, pum eta argi biziz koloreztatutako zerua Times Squarren eta New York hiriko beste leku askotan.

          Hurrengo egunean telebistaz ikusiko duten arren, eta milaka kilometrora egonagatik, ezagun egingo zaizkie pim, pam, pum horiek eta haiek zeruan sortzen dituzten argi beldurgarriak Afganistan, Siria, Libano eta Palestinako herritarrei.

          Pim eta pam ibili dira Alderdi Errepublikanoan Obamari aurre egingo zion hautagaia aukeratu nahian. Eztabaida bat eta pum, golpea atzetik alderdikideari, eta pam bestea ahalik eta azkarren, berehala politikoki odolustutzeko. Azkenean K.O. eta Mitt Romney konbatearen garaile.

          Hauteskunde giroan pasatu dugu urtea, pim, hau eta hura agindu, eta pum, hura eta hau gezurtatu. Eta azkenean, pum, pam, pim, etxafuegoak, afroamerikarraren bigarren garaipenean. Ez da aurrekoa adinako tsunamia izan, eta horren faltan, Sandy urakanak ekarritako haizearen txistuak, pam eta pum, milaka familia txikituta utzi ditu.

          Pim-pim-pim, Wall Streeteko kanpaia ere isildu zuen East Riverreko urak. Hiritarren patrikek, eskubideek bezala, freskatu aldi gutxi. Ekonomia, hobeto, baina pim-pam-pum ospatzeko aitzakiarik gabe.

          Pim-pam aipatzekoa, uniformea eta medailak erortzeraino eragin dion super jeneralaren ohe kontu eta kulebrin-kulebroiak.

          Pam, pam, pam, pam… 26 tiro lehor entzun berri dira Sandy Hook Elementary Schoolen. Eta gero, oihartzuna: su armak edukitzeko eskubidea aldatu behar da edo ez?

          Urtea pim, pam, pum pasatu da. Albisteen haria aztertuz gero, eta nahiz eta ez diren denak ezpal berekoak izan, good news, no news alkate dela ematen du. Mendian bide berria zabaldu beharrean, baietz lokatz berean hanka barruraino sartu datorren urtean ere?

          Urte berri on, osasuntsu eta zoritsua, irakurle.

Yes, he did

Eastetik, 2012-11-08

          Times Square-ko pantaila handietako batzuetan telebista hainbat katetako irudiak eta soinua , eta behean jende dezente emaitzei begira. Oihuak eta txaloak entzuten ziren, Obamak estaturen batean irabazi zuela esan ez gero (New York demokrata da).

          Harlemen ere telebistari begirik kendu gabe zeuden. Eta bat batean, Obama irabazletzat jo zutenean, eztanda! Jendearen txaloak, oihuak, besarkadak, irribarreak, dantzak. «Obama, Obama», «We got it», eta antzekoak ozen entzun ziren. «Lau urte gehiago» oihukatzen zuten bandera amerikarrak astinduz. Autoak bozina joaz, sakelakoarekin argazkiak atera eta atera… Eta Malcom X etorbidetik, Empire State ikus zitekeen urdin-urdin (irabazlearen kolorea)!

          Ez da duela lau urteko ospakizuna izan, ordukoa izugarria, ikusgarria, historikoa izan zelako. Baina oraindik, maila apalagoan bada ere, Barack Obamak, ilusioa pizten du jende askoren artean. Edo bestela, ordukoak irauten die oraindik. Emakumeak (%55), 30 urtez azpikoak (%60), eta gutxiengoak (afroamerikarrak, latinoak) konbentzitu ditu. Eta swing estatu erabakigarriek lau urte gehiagoko epea eman diote.

          Yes we can izan zen lehendabiziko legegintzaldiko lema. Bigarrenerako, Yes he did (bai, egin zuen). Gustatzen zait, zaila zirudiena egin baitu. Baina egin ahal izatetik egitera aldea dago. Eta esaldi horrek erabateko zentzua izan dezan, orain, agindutakoa betetzea falta da: Mr. President, gogoratzen osasunaz, hezkuntzaz, gizarte politikez, ekonomiaz, zergez, nazioarteko politikaz esandakoak? Hiritarrek ez dauzkate ahaztuta. Eta horiek gauza ditzazun denbora gehiago behar duzula erabaki dute.

          Ordezkarien Ganbaran demokratek ez daukate gehiengorik, eta horrek gobernuari bidea zailduko dio. Baina hemendik lau urtetara aurkeztu ezinak ausardia politiko gehiago emango diolakoan nago. Bai, arrazoi. Niri ere, ilusio apur horretatik zerbait geratzen zait, nonbait!

Parte hartzea

Berria, Eastetik, 2012-11-07

          Hotz esnatu da New Yorken hauteskunde eguna. Baina lehia politikoan bero iritsi da giroa. Eguneroko presakako martxaz gain, zeregin berri bat izan dute hiritarrek: nahi izatera, botoa eman ahal izan dute, arazoak arazo.

          Sandy-ren eraginez beraien ohiko bozkalekuetatik urrun daudenek edozein tokitan botoa emateko agindua sinatu du Andrew Cuomo gobernadoreak. Eta hiriko garraiobide publikoak voter shuttle izeneko autobusa jarri du, dohainik, urakanak eragindako tokietatik bozkalekuetaraino jendea eramateko.

          Izan ere, hauteskunde hauetako giltzatako bat parte hartzea da —ez New Yorken kasuan, baina bai Ohion, Virginian edo Floridan, eta baita beste swing edo estatu aldakorretan ere—.

          Hauteskunde egunean, goizean, New Yorkeko metro geltokian bi hiritarren artean entzundako elkarrizketaren hariari tira eginez: «Obamari eman beharko diozu botoa?», batek galdera edo baieztapena. «Ez dakit oraindik», erantzuna. «Sikiera badakigu nor den Obama. Baina Romney?». «Nik ez daukat garbi nor den bata eta nor bestea. Eta gutxiago oraindik zer egin nahi duten».

          Nago Obamaren bigarren agintaldiak zein itxura duen garbi ikusi ezina eta Romneyrenari tankera hartu ezina, hainbat hiritarren artean zabalduta dagoen sentipena dela. Eta hortik datoz askoren zalantzak eta erabaki ezina.

          Egia da usaindu litekeela nondik joan daitezkeen gauzak batak edo besteak irabaziz gero. Baina duela lau urte, ustez argi zirudiena gero Obamak ez bete izanak, zalantzan jartzen ditu asko. Eta, aldiz, Romneyren aukerak ez ditu erabat konbentzitzen.

           Lauso daudenei azkeneko bultzada eman eta beraien aldeko bozka ematea izan da alderdi bakoitzeko milaka boluntarioren lana bozkalekuak itxi arte. Besteak beste, parte hartzeak eman baitio Etxe Zurian geratzeko baimena maizter ezagunari, edo giltza jokoa berriari.

Bultzadak eta babesak

Eastetik, 2012-10-04

          Imanol, mendebaldetik ondo dioan bezala, badirudi ekialdeko haizeteek Obamari bultzada erabakigarria eman diotela. Eta orain, metro batzuk aurrera egin ditzake: urrian aurreko zortzi hilabetetan baino lanpostu gehiago sortu dira, eta hori AEBetako ekonomia errekuperatzen ari den seinale gisara ikus liteke. Langabezia tasa ehuneneko bat igotzeari ez diote garrantzirik eman, lan bila jende gehiago ari baita gaur egun.

          Obamatarrak, gustura. Datu ekonomikoak zoragarriak ez izanagatik, uste baino hobeak direlako azkeneko esprintean. Suziririk bota gabe, baina hoberanzko joera erakusten dutelako. Romneytarrak ez daude ados: Obamak boterea hartu zuenean baino langabe gehiago dago orain, eta presidentearen eredu ekonomikoak ez du balio. Berak ekarriko duen aldaketak, bai.

          Oholtza gainera igo, eta alderdi errepublikanoko hautagaiari ostiral gauez bultzada eta babesa eman ziotenak John McCain, Rick Perry eta Rick Santorum alderdikideak izan dira, Rudy Giulliani New Yorkeko alkate ohia, eta John Boehner Ordezkarien Ganbarako presidentea. Iragarrita bazeuden ere, Condoleezza Rice Estatu idazkari ohia eta Jack Nicklaus golf jokalariek ez zuten parte hartu.

          Obama Cincinnatin izango da gaur, eta, besteak beste, Stevie Wonderren babesa jasoko du. Bihar, hainbesteko lehia eragiten ari den Ohio swing estatuan, Bruce Springsteen eta Jay Z raperoek eskatuko dute hautagai demokratarentzako botoa. Baina ezin dugu ahaztu kanpainaren bukaera honetan Bill Clinton bera eskaintzen ari zaion babes eraginkorra: atzo Virginian bi ekitaldi egin ostean, gaur, Obamak justu-justu irabazi zuen Ipar Karolinan izango da, «ez nik ezta beste inork ere ezingo zukeen lau urtean kalte guztia konpondu» argudiatuta, Obamarengan lau urte gehiagoko konfiantza eskatuz.

          Bi egun barru jakingo dugu nori emandako bultzadek edo nork jasotako babesek izan duten eragin erabakigarria.

Hitzak eta irudiak

Eastetik, 2012-11-02

          Azken egun hauek irudi asko utzi dizkigute. Uholde eta haizeteek eragindako txikizioekin dute zerikusia ikusgarrienek, baina kanpainarekin lotura zuzena dutenak ere iritsi zaizkigu. Ireki dezagun albuma:

          Klixk: Obama, Sandy urakanaren krisia Etxe Zurian kolaboratzaileekin aztertzen eta kudeatzen. Klixk: Obama demokrata, New Jerseyn, Chris Christie gobernadore errepublikanoarekin batera urakanak eragindako kalteak ikusten. Aspaldian hain urrun dauden bi alderdietako pisuzko ordezkariak elkarrekin lanean eta elkar goraipatuz. Klixk: Obama etxerik gabe geratutako biktimekin hizketan eta besarkadaren bat edo beste ematen.

          Aldatu dezagun kamera. Klixk: Urakanaren ondorioz Romney bere kanpaina ordu batzuetan bertan behera uzten. Klixk: Romney, Ohion, uholdeetako kaltetuentzako janari bilketan parte hartzen. Klixk: Romney Tampan dago hauteskunde ekitaldi batean: biktimentzat laguntza jasotzeko helburuarekin, pantailatan Gurutze Gorriko telefonoak besterik ez dira agertzen.

          Argazkiei, irudiei begiratuz gero, beti sortzen dira sentimenduak. Onerako eta txarrerako. Eta sentitutakoaren arabera jokatzen dugu askotan (ez beti). Bi hautagaiek ederki dakite hori. Obama bere funtzioa ondo betetzen ari da krisi egoera honetan. Baina ez dago ukatzerik, eman duen irudiak, erakutsi dituen argazkiak bozketan bere aldeko izango dituelako esperantza duela. Romneyk ezer askorik ezin zuen egin egoera kudeatzean. Eta egindakoan ere, ez da gaizki aritu. Baina erakutsi dizkigun argazkiek haren arerioarenak baino sentimendu bareagoak sortu ditu.

          Irudi batek mila hitzek baino balio handiagoa omen dute. Irudirik izan ezean, hitzei heldu beste erremediorik ez dago. Wisconsinen, Nevadan, Coloradon, Ohion… hitzen bidez irudiak sortzea eta botoetan eragitea izango da hautagaien lana. Ea ba nork sortutakoek duten eragin handiena.

Halloween goiztiarra

Larrepetit, 2012-10-20

          Hilabete izango da, gutxienez, lehendabiziko kalabazak agertu zirela. Eta gaur da eguna supermerkatu, denda, antzoki, lorategi , komun publiko, etxe atari eta gutxien imajinatuko zenukeen tokian buru-hezurrak, mamuak, zonbiak, sagu zaharrak edo armiarma sareak aurkituko dituzuna. 2012ko Halloween denboraldia betez-bete iritsi da hirira. Nago gero eta goizago hasten direla negozioarekin.

          Sortze zelta duen ohitura hori 1840 inguruan iritsi omen zen Ameriketako Estatu Batuetara, Irlandako etorkinen eskutik. Berehala bota zituen sustraiak, eta XX. mende hasieran, dagoeneko lurralde osoan ospatzen omen zen. Gerora etorri dira ohitura horren indartzea, eta baita nazioartean zabaltzea ere: Euskal Herriak ere ez dio kalabazarik ematen jai horri (globalizazioaren eragin nabarmen bat gehiago).

          Egun handia, ordea, urriaren 31 izango da, Santu Guztien bezpera gaua. Baina askoz ere lehenagotik, New Yorkeko kale eta tabernetan, mozorroak eta mozorrotuak izango dira nagusi. Norberaren beldurrak maskara, soineko, kapa eta makillajearen atzean ezkutatuz, jai giroan inoiz baino askeago sentituko dira milaka lagun. Sanba erritmorik gabeko AEBko inauteriak dira.

          Bizidunon eta hilda daudenen arteko atea zabaltzen dela eta espirituek prozesioa egiten dutela beraien herrietan diote. Familiartekoen etxeetara joan eta beraien omenez kandelaren bat piztuta ez badago, amesgaiztorik handienetan sartu arazten omen dituzte.

          Politikarien eta herritarron arteko atea zabalduko da bihar EAEn, eta azaroaren 6an AEBn. Nik ez daukat zalantzarik: badaezpada, kandelak piztuko ditut! Bat baino gehiago. Izan ere, ez dut amesgaizto gehiagorik izaterik nahi. Politikoengandik eta beraien erabakietatik salbu ote gara horrekin? Hala bada, ez ahaztu, kandelaren babesak egun bakarrerako balio duela. Hori pentsatzea bai dela beldurgarria!

Errepublikanoen plaza

BERRIAn argitaratua, 2011-11-24

Demokratek argi dute: Barack Obama izango da hautagaia; kontserbadoreek, berriz, bederatzi ordezkari dituzte, eta primarioen borrokan zein baino zein gogorrago ari dira.

Gari Udabe New York

           Telebistari gustua hartuta dabiltza AEBetako errepublikanoen primarioetarako hautagaiak; zein baino zein ogorrago, gehienak Tea Partykoen zaleak pozik uztea helburu, alderdiaren barruko hauteskundeetan eskuinaren muturrerago jartzen denak errazago duelako presidentetzarako lehian sartzea. Bederatzi hautagaien artean inork ez ditu bereziki erakartzen muturrekoak, oso zaila baita pozik uztea zeren kontra egin besterik ez dakien mugimendu hori. Beste kontu bat izango da zuzenean Barack Obamaren kontra aritu behar denaren diskurtsoa, baina gaurkoz, ikuskizuna da nagusi kontserbadoreen artean. Etorkinak dira errekurtsorik errazena, eta AEBen segurtasuna munduan duten nagusigoa adierazteko gaia. Azken saioak —herenegun— segurtasuna zuen ardatz. 

          Eztabaidan ikusi bezala,  presidentearen aurrean lehiatzeko aukera gehien duenaren dantza etengabekoa izaten ari da inkestetan ere. Reuters-Ipsos-ek azaroaren 10ean eta 11n egindako azkeneko ikerketaren arabera, Mitt Romney zen aukera gehien zuen politikaria. John McCainek 2008ko hauteskundeak Barack Obamaren aurka galdu zituenetik bera izan da 2012ko hauteskundeetarako faborito nagusia. Harvarden ikasitako gizonak negozioetarako ahalmen handia erakutsi du. Baina haren pentsaerak —batzuen ustez, liberalegia— eta mormoi izateak arazo bat baino gehiago ekarri dizkio, eta eztabaida publiko bat baino gehiago eragin, errepublikanoetan kontserbadoreenak oso kritikoak baitira sinesmen mormoiarekin. Seguru dagoenaren plantak, ordea, ematen dio aldeko botorik, eta azken eztabaida saioan ere gehien konbentzitu dutenetako bat izan da.

          Azkeneko hamar egunetan, baina, Newton Leroy Gingrichek hartu dio aurrea inkestetan, CNN/ORC International Pollen arabera. Osasun esparruan Obamak egin nahi zituen aldaketen aurkako jarrera sutsua erakutsi dutenetako bat da. Ikusi egin beharko da hautagai gogokoenen artean jarraitzeko modua duen.

          Herman Cain, Godfather’s Pizza enpresako presidente ohia da. 9-9-9 plan fiskalekin egin da ezaguna: enpresei eta aberatsenei zergak jaistea, eta kontsumitzaileei eta behartsuenei igotzea proposatzen du hautagai afroamerikar bakarrak. Fama handia lortu du gizonak plan horrekin, baina baita zenbait emakumek Cainen aurka egin duten sexu eraso salaketekin ere. Ikusteko dago salaketa horiek zer eragin izango duten. Azken eztabaidan, behintzat, isilena izan da, salaketa horiek bizibizi daudelako.

          George Bushek presidente izateko haren eserlekua 2001ean utzi ostean Texasko historian denbora gehien daraman gobernadorea da Rick Perry. Ebanjelaria da, eta errepublikanoen artean halako sinesmena duten askoren babesa du. Inkestetan hortxe goian ibili bada ere, egiten ari diren eztabaidetako batean, presidente izatera iritsiko balitz kenduko lituzkeen hiru agentzietatik biren izenak bakarrik gogoratzeak, edota ekitaldi batean gehitxo edanda agertu izanak aukera asko murriztu dizkio. Milaka lanpostu sortzea du helburu, azkenaldian jarraitu duen bide beretik, immigranteei soldata baxuak ezartzearen kontura, besteak beste. Tea Partykoek maite dute haren solasaldi populista. Norbanakoaren askatasunaren defendatzaile sutsua da, heterosexuala izanez gero, eta aborturik behar ez duenarentzat.

          Michele Bachmann da emakume hautagai bakarra: Minnesotatik hiru aldiz kongresista izan da, eta Tea Party kontserbadorearekin loturarik handiena berak du; Sarah Palinen ordezkoa. Demokrata gisa abiatu bazuen ere bere ibilbide politikoa, errepublikanoen aldera pasatu zen unibertsitateko azkeneko urtean.

          Jon Huntsman kimika-enpresa inperio handi bateko sozioa; Ron Paul, askatasuna, giza eskubideak eta finantza merkatuen erreformak defendatzen dituen 75 urteko medikua; gay agendaren aurka agertu izan den Rick Santorum, eta azkenik, eztabaidetara gonbidatu ere egiten ez duten Gary Johnson dira hautagaien zerrenda osatzen dutenak.

          Dagoeneko 11 saio egin dituzte, zein baino zein entretenigarriago, eta abenduaren 10ean, 15ean eta 19an izango dituzte aurtengo azkeneko hiru eztabaidak hautagaiek.Hauteskunde primarioak urtarrilean hasiko dira.

Gai izarrak

          Ekonomiaren egoera ahula herritarren ahotan egon da azkeneko hilabeteetan, eta, zalantzarik gabe, kanpainako gai izarretako bat izango da. Langabezia tasa altuari —% 9,1ekoa, 14 milioi langaberekin—nola aurre egin izango da kontua, eta Etxe Zurian geratu behar duen hautagaiak arazo horri irtenbidea emateko proposamen zehatzak jarri beharko ditu mahai gainean.

          Horrekin batera, beti-betiko gaiaz ere hitz egin beharko dute: etorkinen egoeraz, eta immigrazio legearen erreformaz. 11 milioi etorkin paperik gabekori nolabaiteko irtenbide bat eman beharko die gobernu berriak. Askok bigarren mailako gaia dela uste badute ere, presidentetzarako hautagaiek ondo dakite etorkinen botoak beharrezkoak izango direla beraien helburua lortzeko. Horregatik, horien familiarteko eta lagunen egoera konpontzeko proposamenek izan dezakete giltza. 2012ko hauteskundeetan ere, 2008koan bezala, boto hispanoak pisu handia izango du. Orain, baina, haiek botatzeko purrustadak dira nagusi. Berriena Gingrichek esandakoa azken saioan. Jasango lituzke legez kanpoko hainbat immigrante, baldin eta hamarkadak igaro badituzte AEBetan, zergak ordaindu badituzte eta familia badute.

           Gizarte segurantza eta osasun erreformaren gaia ere hor egongo da. Bereziki adineko jendearen intereseko gaia izanik, haien ahotsa ozen entzungo da kanpaina honetan ere. Hautagaiek zer egin nahi duten argitu beharko dute. Gogoratu beharra dago, iazko martxoan Obamaren gobernuak onartutako osasun erreforma AEBetako Auzitegi Gorenak aztertuko duela, eta behin betiko epaia datorren urteko ekaina aldera jakitea espero dute. Alegia, kanpaina bete-betean.

          Segurtasun nazionalaren gaiak ere, terrorismoarenak, kezkatzen  ditu, noski, herritarrak. Iraketik eta Afganistandik soldaduak etxerako bidean jartzeak pisua kendu badio ere gaiari, AEBetan barruko segurtasunak, Iranekiko jarrerak eta Etxe Zurira iritsi edo geratuko denak nazioartean eraman nahi duen politikari ere erreparatuko dio boto-emaileak. Gingrichentzat, segurtasun neurriak gogortu behar dira, eta Mitt Romneyren ustez, Obamaren atzerri politika «porrot hutsa» da, «etsaiekin lagun izaten saiatzeagatik, eta lagunei errespetu falta izateagatik ». Rommeyk, presidente izanez gero, lehen bidaia Israelera egingo luke. Afganistandik tropak ateratzearen aldeko eta kontrako iritziak eman dituzte, eta Iranen kontrako jarreran, berriz, zertzelada bitxiak, baina denak ados: Iran urtebetean mendean har dezakete AEBek, eta han sartuz gero, erregimenez aldatzeko egin behar da.

Kanpaina sarean

          Errepublikanoek dagoeneko Internet sareari eman dioten garrantzia begi bistakoa da. Primarioetarako hautagaiak bila ari diren babesa lortzeko bidean, orain arte estatuz estatu bidaiak egiten, kilometroak eginez, pasatzen zituzten orduak kopuruz jaitsi, eta kanpaina sarean egiteari eman diote garrantzia. Horren adibide National Journal-ek bere webgunean argitaratutako konparazioa: duela lau urte, Romneyk, Huckabeek eta McCainek, uztailaren 1etik azaroaren 1era, 66 egun pasatu zituzten Iowan eta 48 egun New Hampshiren. Aurten, 23 eta 37 pasatu dituzte.

          George Washington Unibertsitateko Kudeaketa Politikoaren Graduondoko zuzendari Michael Cornfieldek dioen bezala, «politikagintzan eztabaida asko izan ditugu dagoeneko; webguneak dauzkagu nazioartera iristeko; baina hitzaldiak eta mezuak on line baliabideetara bideratu dituzte gehiago».

          Hautagaiak iragarkiak jartzeko orduan ere selektiboagoak izan dira: euskarri elektronikoetarako hedabideetan gehiago jarri dituzte. Telebista, irrati eta egunkarietan errepublikanoek egindako gastua 2008an egindakoaren hamarretik bat izan da. Eta zenbait hautagaik ez du dolar bakar bat ere gastatu komunikabide tradizionaletan.

         Sare sozialak erabiltzeak, baina, fama eta ospe aldaketa handiak sor ditzake. Herman Cain eta Rick Perry hautagaiak, esaterako, biak izan dira sare sozialen bidez ospea handitzen eta erortzen ikusi dutenak, eragin positibo eta negatiboak jasan dituztenak.

Obama lehen eta orain

         2008ko hauteskundeetan Obamaren hautagaitzak izugarrizko gogoa, sua eta ilusioa piztu zuen. Horregatik, jende askok ez zuen erreparorik izan diru laguntza txekeak sinatzeko. Ez zen, ordea, herritarren babes soilarekin geratu: hainbat eta hainbat enpresa ere oso borondate onekoak izan ziren hautagaiarekin. Kanpaina dagoeneko abiatu dute oraingo honetan ere: bai, behintzat, diru bilketarena. Eta Obamaren hautagaitza bultzatu eta antolatzen ari direnak hasita daude duela hiru urte babesa emandakoei mezu elektroniko bidez dirua eskatzen. Ez da, baina, gauza bera: orduko sua, indarra ez dauka presidenteak. Ez herritarrentzat eta ez enpresarientzat. Kanpainan agindutakoa bete ez izanak itzali egin ditu herritar asko.

          Botere ekonomikoen artean, berriz, etsaien zerrenda luze samarra egin du Barack Obamak: Merkataritza Ganberak, AEBetako lobby-rik handienak, behin baino gehiagotan esan izan du ez dagoela ados gobernu honen politika ekonomikoarekin. Osasun esparruan egin nahi izan duen erreformagatik, erietxe, farmazia industria eta aseguru etxeen artean lagun gutxi ditu presidenteak. Egindako finantza erreformarekin Wall Streeteko hainbat ere gustura ez, eta diru gehien dutenek zerga gehiago ordaintzeko proposamenak ere ez ditu txekeak sinatzera bultzatuko.

          AEBetako presidente bihurtu nahi duenak milioi asko lortu beharra dauka, eta lan talde on batez inguratua egon behar du. 2008an Obama Etxe Zurira eraman zuten hauteskundeak historiako garestienak izan ziren: ia bost mila milioi dolar gastatu zituzten. Kopururik handiena Obama babesten zuten demokratek jarri zuten, eta berebiziko garrantzia izan zuten lehendabiziko aldiz erabili ziren sare sozialek ere: gazte askorengana iristea lortu zuten, eta horiek diru gutxi jarri arren, milioi asko pilatzea lortu zuten. AEBetako kanpainak, gehienetan, herritarrek eta enpresek ordaintzen dituzte.

 

Obamari aurre, nork, nola eta noiz

          Datozen hilabeteetako agenda politikoa zehaztua dago: AEBetako estatu guztietan egiten dira primarioak.Errepublikanoei dagokienez,datorren urteko urtarrilaren 3an hasiko dituzte primarioak Des Moinesen (Iowan).Hurrena iragarrita dagoen data urtarrilaren 10ekoa da,New Hampshiren,eta etenik gabe jarraituko dute ekainaren 26an Utahn azkenekoak aukeratu arte.

          Demokratei dagokienez,berriz, ez dituzte primarioak egingo, Barack Obama izango delako haien hautagaia.Salbu,azkeneko momentuan beste norbaitek aurkeztea erabakitzen ez badu

behintzat. Irailaren 3an,Charlotten (Ipar Carolina) egingo duten konbentzio edo batzar nagusira Obama buru dutela joango dira demokratak.

          Abuztuaren 27a daukate gorriz idatzita errepublikanoek.Egun horretan egingo dute batzarra,eta bertan aukeratuko dute nor izango den Obamari aurre egingo dion gizon edo emakumea.

         Azaroaren 6an izango dira auteskundeak,eta orduan jakingo da nork irabazi duen Etxe Zurirako lasterketa luzea.

Newton Leroy Gingrich. Pennsylvania, 1943.Ordezkarien Ganberako presidentea izan zen 1995etik 1999ra; urte askoan Bill Clintonen oposizioaren bozeramailea izan zen.

Mitt Romney.Detroit, 1947. Massachussetsko gobernadore izan da 2003tik 2007ra.

Herman Cain.Tennessee, 1945.Godfather’s Pizza empresako presidente ohia a,hautagaietan

esperientzia gutxien duena da.

Rick Perry.Texas, 1950.Texasko gobernadorea da, historian kargu horretan denbora gehien egin duena estatu horretan.

Michele Bachmann.Iowa,1956.Minnesotako kongresista izan da hiru aldiz,eta Tea Partyrekin loturak ditu.Emakume hautagai bakarra da.

Jon Huntsman.Kalifornia, 1960.Utahko gobernadore ohia da,eta Etxe Zurian lan egin du Ronald Reagan,George H.W. Bush eta Geroge W.Bush presidenteekin.

Ron Paul.Pittsburgh,1935.Medikua da,eta Texasko kongresista izan da.Tea Partyren «pentsamoldearen aita pontekoa » ezizena jarri diote.

Rick Santorum.Virginia, 1958.Pennsylvaniako senataria izan da.Homosexualen eskubideen aurka dago.

Gary Johnson.Dakota iparraldea,1953.New Mexikoko gobernadorea da. Ironman probetan

parte hartu du,eta Everest igo zuen 2003an.Eztabaidetara ez dute gonbidatzen maiz.